Seküler Ne Demek? Sekülerizm ve Laiklik Arasındaki Fark

Seküler, TDK'ye göre iki anlamda kullanılır: “yüzyıllık, yüzyılda bir olan” ve mecazen “dünyacı”. Bugün sözcük neredeyse tamamen ikinci anlamıyla, yani dinî olmayan, dünyevi karşılığında karşımıza çıkar.

TDK'ye göre seküler anlamları

1. Yüzyıllık, yüzyılda bir olan: Sözcüğün zamanla ilgili ilk anlamı budur ve bugün neredeyse hiç kullanılmaz.
2. Dünyacı: Din merkezli olmayan, bu dünyaya ve dünya işlerine odaklanan. Günlük kullanımın tamamı bu anlamdadır.

İlk anlamın unutulmuş olması, terimi okurken yanlış çıkarım yapılmasına yol açabilir: bir metinde geçen “seküler” neredeyse her zaman dünyevi anlamındadır.

Kökeni: saeculum

Sözcük Latince saeculum — “çağ, yüzyıl” — kökünden gelir. İlk kullanımında zamana, asırlara işaret ederken zamanla “bu dünyaya ait olan, geçici olan” anlamını kazanmış; karşıtı ise “öte dünyaya ait olan” olmuştur. Bu geçiş, terimin bugünkü anlamını anlamak için kilit noktadır: seküler olan, bu dünyaya ait olandır.

Sekülerizm ne demek?

Sekülerizm (TDK'nin önerdiği karşılıkla dünyacılık), toplumda ahiretten ve diğer dinî, ruhani meselelerden ziyade dünya hayatına odaklanılması yönündeki yaklaşımdır. Beşerî, hukuki ve siyasi alanın dinî öğelerden ayrı ele alınmasını savunur. Çok geniş bir şemsiye kavram olduğu için içinde birbirinden farklı akım ve yorumları barındırır; bu yüzden “sekülerizm” dendiğinde tek bir siyasi program kastedilmez.

İlgili bir terim olan sekülerleşme ise bu yaklaşımın toplumda zaman içinde yaygınlaşması sürecini anlatır.

Seküler ile laik arasındaki fark

Bu iki sözcük sık sık birbirinin yerine kullanılır; ancak düzlemleri farklıdır:

• Laiklik ağırlıklı olarak bir devlet yönetimi ilkesidir: devletin din veya dinsizlik karşısında tarafsız ve tepkisiz olmasını, yönetimde dinin referans alınmamasını savunur.
• Sekülerlik ise daha geniş, toplumsal ve kültürel bir düzlemde çalışır: gündelik hayatın, eğitimin, tüketim alışkanlıklarının ve karar alma süreçlerinin dinî çerçevenin dışında biçimlenmesini anlatır.

Kısaca: laiklik devletin tutumuna, sekülerlik ise toplumun ve bireyin dünya görüşüne ve yaşam pratiğine bakar. Bir toplum sekülerleşirken devleti laik olmayabilir; ya da tersi. İkisi birbirini besler ama aynı şey değildir.

Seküler sözcüğü cümle içinde nasıl kullanılır?

• “Üniversitenin seküler bir eğitim anlayışını benimsemesi, ders içeriklerini de değiştirdi.”
• “Kentlerdeki gündelik hayat giderek daha seküler bir ritme oturuyor.”
• “Laiklik ile sekülerleşme çoğu tartışmada birbirine karıştırılır, oysa biri devletin diğeri toplumun düzleminde çalışır.”

Sık sorulan sorular

Seküler ne demek TDK?

TDK sözcüğe iki anlam verir: “yüzyıllık, yüzyılda bir olan” ve mecazen “dünyacı”. Günümüzde ağırlıklı olarak ikinci anlamıyla, yani dinî olmayan/dünyevi anlamında kullanılır.

Seküler hangi dilden gelir?

Latince “çağ, yüzyıl” anlamına gelen saeculum sözcüğünden gelir. Zamanla “bu dünyaya ait olan, dünyevi” anlamını kazanmıştır.

Sekülerizm ne demek?

Toplumda ahiret ve diğer dinî meselelerden çok dünya hayatına odaklanılmasını anlatan yaklaşımdır. Sosyal, hukuki ve siyasi alanın dinî öğelerden ayrılmasını savunur.

Seküler ile laik arasındaki fark nedir?

Laiklik, ağırlıklı olarak devlet yönetimine dair bir ilkedir: devletin din veya dinsizlik karşısında tarafsız olmasını savunur. Sekülerlik ise daha geniş, toplumsal ve kültürel bir düzlemde dinin gündelik hayat ve karar alma süreçlerindeki etkisinin azalmasını anlatır.

İlgili konular: Toplum, kimlik ve cinsiyet · Din ve inanç terimleri · tuğyan ne demek?